सिन्धुली, कात्तिक १२
नेपालीहरूको महान् पर्व बडादशैँ सकिएसँगै सिन्धुलीका किसानलाई धान काट्ने र भित्र्याउने चटारो परेको छ । खेतमा पाकेर पहेँलपुर भएका धानका बाला भित्र्याउन किसान व्यस्त भइरहँदा वर्षा र हावाहुरीको सम्भावनाले उनीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ।
सिन्धुलीका प्रायः सवै क्षेत्रका किसान बिहानदेखि बेलुकासम्म धान काट्ने, सुकाउने र सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्ने काममा जुटेका छन् । वर्षभरि गरेको मेहनतको प्रतिफल घरमा भित्र्याउने समय भएकाले किसानका लागि यो अवधि निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। तर, प्रतिकूल मौसमले उत्पादनमा क्षति पुर्याउन सक्ने जोखिम कायमै छ ।
सिन्धुलीमा आज विहान देखी घाम देखीएको छैन । पानी पर्ने जस्तो मौषम देखीएको छ । आकाशमा काला धमिला वादलले घाम छेकिएको छ ।
गत वर्ष वर्षा र हावाहुरीका कारण धानबालीमा क्षति बेहोर्नुपरेको अनुभवका कारण पनि किसान यस वर्ष मौसमप्रति सचेत रहेका छन् । काटेर खेतमै राखिएको धान पानीले भिज्ने, सुकाउन राखिएको अन्नमा चिस्यान बढ्ने तथा हावाहुरीले पाकेको धान ढलाउने जोखिमले किसानको चिन्ता बढाएको छ ।
धान खेती सिन्धुलीका धेरै ग्रामीण परिवारको खाद्य र जीविकोपार्जनसँग जोडिएको छ । बीउ, मल, श्रम तथा अन्य कृषि सामग्रीमा खर्च गरेर उत्पादन गरेको बाली भित्र्याउने समयमा क्षति भए त्यसले किसानको आम्दानी र आगामी खेतीको तयारीमा समेत असर पार्न सक्छ ।
यस्तो अवस्थामा किसानले मौसमको पूर्वानुमान हेरेर सम्भव भएसम्म पाकेको धान समयमै काट्ने, काटेको बाली सुरक्षित स्थानमा राख्ने र सुकाउने व्यवस्था मिलाउनु आवश्यक देखिन्छ । स्थानीय तह तथा कृषि प्राविधिकहरूले पनि किसानलाई मौसमअनुकूल बाली व्यवस्थापन र सुरक्षित भण्डारणसम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराउन सक्छन् ।
दशैँपछिको समय किसानका लागि चाडपर्वको रमाइलोसँगै कृषि उत्पादन भित्र्याउने व्यस्त अवधि पनि हो । त्यसैले किसानले उत्पादन गरेको अन्न सुरक्षित रूपमा भित्र्याउन पाउनु र आफ्नो मेहनतको उचित प्रतिफल प्राप्त गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ ।
